ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္

 ဖဲြ႕စည္းျခင္း

ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သည္ ျပည္ေထာင္စု သမၼတ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္၏ အျမင့္ဆံုးေသာ တရားစီရင္ေရး အဖဲြအစည္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံ၏ တရားရံုးစနစ္တြင္ အျမင့္ဆံုးေသာ တရားရံုးျဖစ္ၿပီး ဥပေဒျပဳေရး၊ စီမံခန္႔ခဲြေရး အဖဲြ႔မ်ားနွင့္ ယွဥ္တဲြလ်က္ လြတ္လပ္စြာ ရပ္တည္လ်က္ရိွသည့္ အဖြဲ႕အစည္း ျဖစ္ပါသည္။

၂၀၀၈ ခုနွစ္ ဖဲြ႔စည္းပံု အ‌ေျခခံ ဥပေဒအရ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္တြင္ ျပည္ေထာင္စု တရားသူႀကီးခ်ဳပ္ အပါအ၀င္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္ တရားသူႀကီးမ်ား ဦးေရ အနည္းဆံုး ၇ ဦးမွ ၁၁ ဦးအထိ ခန္႔အပ္ နိုင္ပါသည္။

 

စီရင္ပိုင္ခြင့္အာဏာ

ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သည္ အယူခံမႈမ်ားအတြက္ အျမင့္ဆံုး တရားရံုး ျဖစ္ပါသည္။ ၄င္းသည္ အယူခံမႈနွင့္ ျပင္ဆင္မႈ အာဏာမ်ားကို က်င့္သံုးနိုင္ပါသည္။ ထို႔အျပင္ မူလမူမ်ားကိုလည္း ၾကားနာ စစ္ေဆး စီရင္ပိုင္ခြင့္ အာဏာရိွျပီး ေအာက္ပါ ကိစၥရပ္မ်ားအတြက္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္၌သာ မူလမႈ စီရင္ပိုင္ခြင့္ အာဏာမ်ား ရိွပါသည္-

(က) ျပည္ေထာင္စု နိုင္ငံေတာ္က ခ်ဳပ္ဆိုေသာ ျပည္ေထာင္ အခ်င္းခ်င္းဆိုင္ရာ စာခ်ဳပ္မ်ားနွင္‌့ စပ္လ်ဥ္း၍ ေပၚေပါက္လာေသာ ကိစၥရပ္မ်ား၊

(ခ) ျပည္ေထာင္စု အစိုးရနွင္‌့ တိုင္းေဒသႀကီး သို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္ အစိုးရ တို႔အၾကား ျဖစ္ပြားသည္‌့ ဖဲြ႔စည္းပံု အ‌ေျခခံ ဥပေဒဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား မွအပ အျခား အျငင္းပြားမႈမ်ား၊

(ဂ)တိုင္းေဒသႀကီး အခ်င္းခ်င္း၊ ျပည္နယ္ အခ်င္းခ်င္း၊ တိုင္းေဒသႀကီးနွင့္ ျပည္နယ္ အခ်င္းခ်င္း၊ ျပည္ေထာင္စု နယ္‌ေျမနွင္‌့ တိုင္းေဒသႀကီး သို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္ အခ်င္းခ်င္းတို႔အၾကား ျဖစ္ပြားသည္‌့ ဖဲြ႔စည္းပံု အ‌ေျခခံ ဥပေဒဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ားမွအပ အျခား အျငင္းပြားမႈမ်ား၊

(ဃ) ပင္လယ္ဓါးျပမႈမ်ား၊ နိုင္ငံတကာ ပင္လယ္ျပင္ သုိ႔မဟုတ္ ေကာင္းကင္ယံ၌ က်ဴးလြန္ေသာ ျပစ္မႈမ်ား၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဥပေဒကို ခ်ဳိးေဖာက္၍ ‌ေျမျပင္ သို႔မဟုတ္ နိုင္ငံတကာ ပင္လယ္ျပင္ သို႔မဟုတ္ ေကာင္းကင္ယံ၌ က်ဴးလြန္ေသာ ျပစ္မႈမ်ား၊

(င) ဥပေဒတစ္ရပ္ရပ္အရ သတ္မွတ္ထားေသာ အျခားကိစၥရပ္မ်ား။ ဖြဲ႕စည္းပံု အ‌ေျခခံ ဥပေဒ သို႔မဟုတ္ အျခား ဥပေဒပါ ျပဌာန္းခ်က္ကို အေထာက္အထား ျပဳ၍ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္၌ ေအာက္ပါ ကိစၥရပ္မ်ားအတြက္ စီရင္ပိုင္ခြင့္ ရိွသည္-

(က) ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က မူလမႈ စီရင္ပိုင္ခြင့္ကို က်င္‌့သံုး၍ ခ်မွတ္ခဲ့သည္‌့ စီရင္ခ်က္၊ ဒီကရီ သုိ႔မဟုတ္ အမိန္႔အေပၚ အယူခံ၀င္ျခင္း၊

(ခ) တိုင္းေဒသႀကီး သို႔မဟုတ္ ျပည္နယ္ တရားလႊတ္ေတာ္မွ ခ်မွတ္ခဲ့သည္‌့ စီရင္ခ်က္၊ ဒီကရီ သို႔မဟုတ္ အမိန္႔အေပၚ အယူခံ၀င္ျခင္း၊

(ဂ) အျခားတရားရံုးက ဥပေဒနွင္‌့အညီ ခ်မွတ္ခဲ့သည္‌့ စီရင္ခ်က္၊ ဒီကရီ သို႔မဟုတ္ အမိန္႔အေပၚ အယူခံ ၀င္ျခင္း။ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သည္   တရားရံုးတစ္ရံုးက  ခ်မွတ္ေသာ   စီရင္ခ်က္ သို႔မဟုတ္ အမိန္႔ကို ဥပေဒ နွင္‌့အညီ ျပင္ဆင္မႈ စီရင္ပိုင္ခြင့္ အာဏာ၊ ေသဒဏ္အမိန္႔ကို အတည္ျပဳမႈနွင္‌့ ေသဒဏ္အမိန္႔ကို အယူခံမႈမ်ားအား စီရင္ပိုင္ခြင့္ အာဏာ၊ မိမိ၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အရ လဲႊေျပာင္းရယူေသာ အမႈနွင္‌့ တရားရံုးတစ္ရံုးမွ အျခားတရားရံုး တစ္ရံုးသို႔ အမႈ လဲႊေျပာင္းေပးမႈကိုလည္း စီရင္ပိုင္ခြင့္ အာဏာရိွပါသည္။

 

 ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္၏ အာဏာမ်ား

ျပည္ေထာင္စုတရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္သည္ အျမင့္ဆံုး တရားရံုးျဖစ္၍ နိုင္ငံေတာ္ အတြင္းရိွ တရားရံုးမ်ားေပၚတြင္ ႀကီးၾကပ္မႈ အာဏာရိွၿပီး ၄င္း၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္သည္  တရားရံုးမ်ား အားလံုးေပၚတြင္ စည္း‌ေနွာင္မႈရိွသည္။ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္၌ ေအာက္ပါ စာခြ်န္ေတာ္အမိန္႔မ်ားကို ထုတ္ဆင္‌့ပိုင္ခြင့္ အာဏာ ရိွပါသည္-

(က) ေရွ႕ေတာ္သြင္းစာခြ်န္ေတာ္အမိန္႔၊

(ခ) အာဏာေပးစာခြ်န္ေတာ္အမိန္႔၊

(ဂ) တားျမစ္ေစစာခြ်န္ေတာ္အမိန္႔၊

(ဃ) အာဏာပိုင္ေမးစာခြ်န္ေတာ္အမိန္႔၊

(င) အမႈေခၚစာခြ်န္ေတာ္အမိန္႔

 

လက္ေအာက္ခံတရားရံုးမ်ားအတြက္ တရားသူႀကီးမ်ား အသစ္ခန္႔အပ္ျခင္း

ျမန္မာနိုင္ငံရိွတကၠသိုလ္မ်ားမွ ဥပေဒပညာရပ္သင္တန္းမ်ားတြင္ အရည္အေသြး ျပည့္ဝ သည့္ လူငယ္လူရြယ္မ်ားအား ေမြးထုတ္ေပးလ်က္ရိွပါသည္။ တကၠသိုလ္မ်ားမွ အပ္နွင္းသည့္ ဥပေဒဘဲြ႕ သည္ စာေပပညာဘာသာရပ္ သက္သက္မွ်မဟုတ္ပဲ အသြင္သ႑န္နွင့္အနွစ္သာရတြင္ အသက္ေမြး ဝမ္းေက်ာင္းမႈ ျပဳရန္အတြက္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ ဥပေဒ ဘဲြ႕ရေက်ာင္းသူ/ ေက်ာင္းသားအမ်ားစုသည္ ဘဲြ႔ရၿပီးေနာက္ အလုပ္တြင္လက္ေတြ႔ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ၾကပါသည္။ အခ်ိဳ႕က ေအာက္ေျခ အဆင့္တရားရံုးမ်ားတြင္ တရားသူႀကီးမ်ားအျဖစ္ ဝင္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ၾကပါသည္။ အခ်ိဳ႕က အစိုးရေရွ႕ေန (ခ) ဥပေဒအရာရိွအျဖစ္ ျပည္ေထာင္စုေရွ႕ေနခ်ဳပ္ရံုးလက္ေအာက္ တြင္ ဝင္ေရာက္လုပ္ကိုင္ၾကပါသည္။

အဆင့္ဆင့္ေသာ လက္ေအာက္ခံ တရားရံုးမ်ားတြင္ တရားစီရင္ေရး     လုပ္္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ရန္ တရားသူႀကီးမ်ား ေရြးခ်ယ္ခန္႔ထားျခင္းကို အစီအစဥ္ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္ပါသည္။ အဆိုပါ ခန္႔ထားေရးအစီအစဥ္အရ လက္ေအာက္ခံ တရားရံုး တရားသူႀကီးအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခံရသူတစ္ဦးသည္ ကိုယ္က်င့္တရားေကာင္းမြန္ၿပီး တကၠသိုလ္မွ ဥပေဒဘဲြ႕ရ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာနိုင္ငံသားတစ္ဦး ျဖစ္ရပါမည္္။ ေရြးခ်ယ္ခံထားရသူမ်ားအား ဒုတိယၿမိဳ႕နယ္ တရားသူႀကီးမ်ားအျဖစ္ ျပည္ေထာင္စု တရားလႊတ္ေတာ္ခ်ဳပ္က ခန္႕ထားပါသည္။

ဒုတိယၿမိဳ႕နယ္တရားသူႀကီးမ်ားအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ျခင္းခံရသူမ်ားအား ဗဟိုဝန္ထမ္း တကၠသိုလ္၊ အရာထမ္းငယ္ အေျခခံ သင္တန္းသို႔ တက္ေရာက္ေစပါသည္။ ထို႕ျပင္ လုပ္ငန္းဝင္ သင္တန္းတြင္ ျပစ္မႈ၊ တရားမ၊ တရားရံုးသံုးအဂၤလိပ္စာ၊ တရားရံုးစီမံခန္႕ခဲြမႈ၊ ေထာက္ပံ့နွင့္ ေငြစာရင္း ဘာသာရပ္မ်ားကိုလည္း စာေတြ႔လက္ေတြ႔ ေလ့လာသင္ၾကားေစပါသည္။ သင္တန္းမ်ား ၿပီးဆံုးၿပီးေနာက္ ၎တို႕အား ဒုတိယၿမိဳ႕နယ္တရားသူႀကီးမ်ားအျဖစ္ ခန္႔အပ္ တာဝန္ေပးအပ္ပါ သည္။   ၎တို႔မွာ ခရိုင္တရားသူႀကီးမ်ားနွင္‌့ ညႊန္ၾကားေရးမႈးခ်ဳပ္ အဆင့္ထိ ရာထူး တိုးျမင့္ ေရာက္ရိွ ၾကပါသည္။